“เดินอารมย์ดี” กิจกรรม Walking Tour ย่านเมืองเก่าของปัตตานี

ครั้งแรกที่เห็นกิจกรรม Walking Tour “เดินอารมย์ดี” ที่ทางเพจ Melayu Living จะจัดขึ้น ซึ่งเท่าที่ผมได้อ่านดูแล้ว เป็นกิจกรรมเดินเพื่อสัมผัสกับบรรยากาศย่านเมืองเก่าของปัตตานี แต่สิ่งหนึ่งที่สะดุดตาผมมากก็คือ “อารมย์ดี” ทำไมถึงสะกดเป็น “รมย์” เลยยิ่งให้ความสนใจ และได้อ่านเพิ่มเติม จึงได้รู้ว่า ชื่อของกิจกรรมนั้นมาจากการเอาชื่อถนน 3 เส้นของปัตตานี มารวมกัน นั่นก็คือ ถ.อาเนาะรู, ถ.ปัตตานีภิรมย์ และ ถ.ฤาดี รวมเป็น “อา-รมย์-ดี” นั่นเอง ไม่เพียงเท่านี้ กิจกรรมครั้งนี้นอกจากจะได้สัมผัสกับบรรยากาศเก่าๆ ของย่านนี้แล้ว ยังจะได้เข้าไปเยี่ยมชมบ้านที่ตั้งอยู่ในย่านนี้ ซึ่งเป็นโอกาสที่หาได้ยากมาก ด้วยความที่อยากเดินถ่ายแนว Life มานานมากแล้ว แต่ยังไม่มีโอกาสเสียที ครั้งนี้ผมจะไม่พลาดเด็ดขาด

ทาง Melayu Living เปิดให้ผู้ที่สนใจจะเข้าร่วมกิจกรรมลงชื่อในเพจ แล้วจะคัดเพียง 20 คน ที่จะได้ร่วมทริปครั้งนี้ และโชคก็เข้าข้างผม ได้เป็น 1 ใน 20 ที่จะได้ไป Walking Tour


เช้าวันงาน (จริงๆ แล้วก็หลายวันก่อนจะถึงวันงาน) ฝนกระหน่ำลงมาอย่างหนัก ใจหนึ่งก็กลัว เพราะสภาพอากาศแบบนี้ ไม่ดีกับกล้องแน่ๆ แต่อีกใจก็อดไม่ได้ เพราะเป็นโอกาสที่หายากมากๆ บวกกับทางทีมงานก็ไม่ได้ยกเลิกหรือเลื่อนกำหนดวันเวลางานแต่อย่างใด ผมก็ตัดสินใจเอากล้องกับเลนส์ใส่กระเป๋า และไปร่วมงานในเช้าวันนั้น โดยครั้งนี้ผมใช้ Sony A7 (เป็นกล้องประจำตัวแทน Fujifilm X-T20 ที่ขายไปแล้ว) ส่วนเลนส์ ผมเลือก Sony FE 55mm F1.8 ZA ตัวเดียวสำหรับทริปนี้ เพราะถ้าให้เลือกที่ผมมีอยู่ 85mm ก็มุมคับแคบไป ส่วน 28mm ก็มุมกว้างไปและเป็นระยะที่ผมไม่ถนัดเท่าไหร่ 55mm คือคำตอบ

———

ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว

การเดินเริ่มจากถนนอาเนาะรู โดยจุดแรกที่พวกเราจะได้ไปสัมผัสก็คือ “ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว” ก่อนอื่นต้องบอกก่อนว่า บริเวณย่านเมืองเก่าของปัตตานี จะเป็นที่ตั้งของชุมชนชาวจีน, มุสลิม และชาวไทยพุทธ ซึ่งคาดกันว่ามีมาตั้งแต่สมัยรัชกาลที่ 3 ด้วยสภาพภูมิประเทศของบริเวณนี้ที่อยู่ใกล้กับแม่น้ำปัตตานี จึงเป็นคล้ายๆ เมืองท่า มีชาวจีนโพ้นทะเลที่เดินเรือมา แล้วมาตั้งรกรากอยู่ในบริเวณนี้ ทำให้ย่านนี้มีศิลปวัฒนธรรมของจีน ไม่ว่าจะเป็นลักษณะของสถาปัตยกรรม การแต่งกาย ภาษา รวมไปถึงศาสนา

ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว คาดว่าสร้างในปี พ.ศ. 2117 เป็นศาลเจ้าประจำชุมชนชาวจีน และได้มีการบูรณะเรื่อยมาจนในปี พ.ศ. 2407 หลวงสำเร็จกิจกรจางวาง ได้นำองค์โจ๊วซูกง มาเป็นเทพประธานประจำศาลเจ้า ต่อมา พระจีนคณารักษ์ ได้อัญเชิญองค์เจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยวมาประดิษฐาน จึงเรียกชื่อศาลเจ้าใหม่ว่า “ศาลเจ้าเล่งจูเกียง” หรือ “ศาลเจ้าแม่ลิ้มกอเหนี่ยว”

ภายในศาลเจ้าฯ ยังเป็นพิพิธภัณฑ์ด้วย แสดงข้าวของเครื่องใช้สมัยก่อน แผนที่แสดงการเดินเรือของชาวจีนโพ้นทะเลในสมัยที่มาตั้งถิ่นฐานที่ปัตตานี รวมไปถึงงานศิลปะที่แสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตของชาวจีนและชาวไทยมุสลิมและชาวไทยพุทธในสมัยนั้นด้วย

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

ทางทีมงานยังได้เชิญ อาจารย์อรรถพร อารีหทัยรัตน์ หรือ ครูมะ อดีตอาจารย์โรงเรียนเบญจมราชูทิศ ปัตตานี ซึ่งเป็นผู้ที่อยู่และเติบโตในย่านนี้ และเป็นผู้ที่มีความรู้ด้านประวัติศาสตร์ท้องถิ่นปัตตานี ได้มาบอกเล่าเรื่องราวต่างๆ ให้พวกเราได้ฟัง และท่านได้ร่วมทริปกับพวกเราจนจบงานด้วย

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

บ้านกงสี

บ้านเดิมของหลวงสำเร็จกิจกรจางวาง (ปุ่ย แซ่ตัน) ต้นตระกูล “คณานุรักษ์” เป็นบ้านทรงจีน มีการเจาะประตูตรงกลาง มีหน้าต่างขนาบสองด้าน เรียกว่าหน้าปีศาจ ตามความเชื่อว่าสามารถป้องกันสิ่งอัปมงคลที่จะเข้าสู่ตัวบ้าน ครั้งนี้ได้รับความกรุณจากเจ้าของบ้านมาเล่าเรื่องราวความเป็นมา และพาชมภายในบ้านด้วย

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

ต้องขออภัยผู้อ่านที่ผมพลาดการถ่ายรูปตัวบ้านไป เพราะมัวแต่สนใจฟังเรื่องราวความเป็นมาของบ้านและเดินชมภายในบ้าน ซึ่งตัวผมไม่เคยเห็นและเข้าไปชมบ้านที่มีลักษณะแบบจีนดั้งเดิมมาก่อน (เคยเห็นแต่ในหนังจีนกำลังภายใน)

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

ทางทีมงานแบ่งให้พวกเราเข้าไปเยี่ยมชมและพูดคุยกับเจ้าของบ้าน เพื่อไม่ให้แออัดจนเกินไป ในขณะที่ทีมที่เข้าไปเยี่ยมชมข้างในบ้าน ทีมที่รออยู่ข้างนอก ก็ได้ดื่มด่ำกับบรรยากาศบนถนนซึ่งฝนก็ตกลงมาตลอดเวลา แต่ก็ไม่ได้เป็นอุปสรรคต่อทีมงานที่แสนจะน่ารัก และผู้เข้าร่วมกิจกรรมแต่อย่างใด

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

บ้านเลขที่ 1

ใช่ครับ บ้านเลขที่ 1 ของปัตตานี เป็นจุดหมายต่อไปของเรา ตัวบ้านตั้งอยู่หัวมุมถนนอาเนาะรูพอดิบพอดี ทาด้วยสีเหลืองอ่อน หลังคาทรงจีน พื้นยกสูงจากถนน ตัวบ้านเป็นอาคารสองชั้น ใครผ่านมาแถวนี้จะต้องสะดุดตากับบ้านหลังนี้อย่างแน่นอน และผมก็เพิ่งจะได้รู้วันนี้เองว่า บ้านหลังนี้นั้นคือ บ้านเลขที่ 1


คุณยายเจ้าของบ้านได้ออกมารอต้อนรับพวกเรา พร้อมพาชมภายในบ้าน และยังได้เล่าถึงประวัติความเป็นมาของต้นตระกูล ซึ่งเคยเป็นข้าราชการในสมัยแรกๆ ที่มาอยู่ที่นี่

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

บ้านขุนพิทักษ์รายา

บ้านเดิมของ “ขุนพิทักษ์รายา” (ตันบั่นซิ่ว) ลูกชายคนสุดท้องของคุณพระจีนฯ ซึ่งมีหน้าที่ดูแลจัดการศาลเจ้า เป็นบ้านสองชั้น ตั้งอยู่หัวมุมถนนปัตตานีภิรมย์ตัดกับถนนอาเนาะรู ปัจจุบันอยู่ระหว่างการบูรณะ โดยครอบครัวคุณอนุพาสน์และคุณอนุศาสน์ สุวรรณมงคล ซึ่งการบูรณะครั้งนี้ ทางครอบครัวสุวรรณมงคลตั้งใจจะทำเพื่อให้บ้านหลังนี้เป็นเสมือนพิพิธภัณฑ์ชุมชน ให้คนในยุคปัจจุบันได้เข้ามาสัมผัส โดยจะยังคงความดั้งเดิมของตัวบ้านให้มากที่สุด ทั้งทางด้านวัสดุและการตกแต่ง


ลืมบอกไปว่า ตอนนี้พวกเราได้เดินจากถนนอาเนาะรู มาสู่ถนนปัตตานีภิรมย์แล้ว (จากทั้งหมด 3 เส้นที่ต้องเดินตามชื่อกิจกรรม)

มาต่อกันที่บ้านขุนพิทักษ์รายา ถึงตัวบ้านจะอยู่ในช่วงบูรณะซ่อมแซม แต่ทางทีมงานก็ได้พาพวกเราเข้าไปชม (ได้รับการอนุญาตจากเจ้าของพื้นที่เป็นที่เรียบร้อย) เพื่อให้เห็นถึงความคืบหน้าในการบูรณะ ตลอดจนให้เห็นวัสดุที่ใช้ ซึ่งครอบครัวสุวรรณมงคลตั้งใจจะรักษาต้นฉบับของบ้านหลังนี้

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

หลังจากได้เข้าไปชมและรับฟังความคืบหน้าและความตั้งใจในการบูรณะของบ้านหลังนี้แล้ว ทำเอาผมอยากให้เสร็จในเร็ววัน จะได้เข้ามาอีกครั้งตอนที่นี่เป็นเหมือนพิพิธภัณฑ์ชุมชน และยังได้สัมผัสกับความดั้งเดิมของตัวบ้านในยุคนั้นอีกด้วย

———

ร้านเพลาเพลิน

เดินมาถึงจุดเบรคแรก นั่นก็คือร้านเพลาเพลิน เป็นร้านน้ำชา (ที่ปัตตานี จะนิยมร้านที่มีเครื่องดื่มและอาหารแบบเบาๆ โดยภาพรวมว่าร้านน้ำชา) ตั้งอยู่บนถนนปัตตานีภิรมย์ ตกแต่งร้านให้รู้สึกได้ถึงความเป็นปัตตานีดั้งเดิมในยุค นี่เป็นครั้งแรกที่ผมได้เข้ามาในร้านนี้

นอกจากจะได้พักและรับประทานอาหารว่างอร่อยๆ แล้ว เรายังได้เดินชมภายในร้าน และได้มีโอกาสนั่งพูดคุยกัน หลังจากที่เดินลุยฝนกันมาเป็นชั่วโมง

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

จากถนนปัตตานีภิรมย์สู่ถนน “ฤาดี”

หลังจากอิ่มท้องและฝนเริ่มซาลงแล้ว ทีมงานและพวกเราทุกคนก็พร้อมออกเดินทาง โดยจุดหมายต่อไปจะเป็นการเดินเข้าสู่ถนน “ฤาดี” ถนนเส้นที่สามในกิจกรรมวันนี้ และเป็นถนนเส้นสุดท้ายในชื่อกิจกรรม “อา-รมย์-ดี” ในส่วนนี้ผมก็เดินถ่ายเก็บบรรยากาศในการเดิน ตลอดจนบรรยากาศสองข้างถนนที่พวกเราเดินผ่าน

 

 

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

 

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

Pattani House

Pattani House เป็นแกลเลอรี่เล็กๆ ในบ้านไม้สองชั้น อายุกว่า 100 ปี เป็นที่รวบรวมผลงานศิลปะของคุณยิ่งยง อินโต ศิลปินผู้ซึ่งใช้เวลา 8 ปี ในการค้นหาความงามของบ้านเรือนในปัตตานี ทั้งไทย จีน มลายู มะนิลา และยุโรป ก่อนถ่ายทอดลงผืนผ้าใบแต้มสี ช่วยให้หวนรำลึกถึงคุณค่าทางสถาปัตยกรรมเอาไว้ให้คนรุ่นหลังได้ดู

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

 

———

คลองอาเนาะซูงา

จาก Pattani House เราก็เดินเลียบคลองๆ หนึ่งที่ชื่อ “คลองอาเนาะซูงา” (ในภาษามลายู อาเนาะ แปลว่าลูก, ซูงา แปลว่าแม่น้ำ อาเนาะซูงา จึงมีความหมายว่า แม่น้ำเส้นเล็ก นั่นเอง) และก็เป็นครั้งแรกอีกเช่นกันที่ผมได้มีโอกาสมาเดินเลียบคลองนี้ อยู่ปัตตานีมาถึง 33 ปี ยังไม่เคยได้เข้ามาสัมผัสบรรยากาศอย่างนี้มาก่อน

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

———

“บ้านขาว” ที่หมายสุดท้าย

มาถึงจุดหมายสุดท้ายของกิจกรรมในครั้งนี้ นั่นก็คือ “บ้านขาว” ตึกเก่าที่ปัจจุบันถูกให้เช่าสำหรับผู้ที่สนใจจะใช้เป็นพื้นที่ในการจัดกิจกรรม ตั้งอยู่เกือบสุดถนนฤาดี โดยในครั้งนี้ทางทีมงานได้เนรมิตให้บ้านขาวกลายเป็นแกลเลอรีแสดงงานศิลปะ “Patani Art Space

บ้านขาว เป็นตึกสองชั้น ขนาดค่อนข้างใหญ่เลยทีเดียว โดยครั้งนี้ทีมงานได้ใช้ชั้นสองเป็นที่แสดงงานศิลปะ บรรยากาศนั้นไม่ต้องบรรยายเลยครับ เหมือนตึกร้างเลย แต่พอขึ้นชั้นสองแค่นั้นแหละ ถึงกับอ้าปากค้าง

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

นอกจากจะได้เสพงานศิลปะแล้ว ยังมีศิลปินเจ้าของผลงานมาพูดคุยกับพวกเรา ถึงความเป็นมาเป็นไปและเรื่องราวของผลงานแต่ละชิ้นของพวกเขาด้วย

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

ณ จุดนี้ เราได้พักรับประทานอาหารเที่ยง ละหมาด (สำหรับผู้ที่นับถือศาสนาอิสลาม) หลังภารกิจรับประทานข้าวและละหมาดเสร็จ ผมก็เดินเก็บบรรยากาศเรื่อยๆ ใน Art Space แห่งนี้ ถึงฝนจะตก แต่ยังพอมีแสงแดดส่องเข้ามาในตึกหลังนี้ เป็นแสงที่ผมค่อนข้างชอบมากเลยทีเดียว

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

มาถึงกิจกรรมสุดท้าย คือการเสวนาเชิงอนุรักษ์ โดยได้รับเกียรติจากอาจารย์ และผู้มีความรู้ในด้านศิลปวัฒนธรรม, สถาปัตยกรรม และประวัติศาสตร์ท้องถิ่น มาร่วมเสวนา พูดคุยแลกเปลี่ยน ทำให้ผมได้เข้าใจถึงความหมายของการอนุรักษ์ ว่าไม่ใช่การปฏิเสธเทคโนโลยี แต่มันคือการใช้เทคโนโลยีสมัยใหม่เพื่อรักษาความดั้งเดิมต่างหาก

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

Processed with VSCO with j2 preset

 

สุดท้ายนี้ต้องขอบคุณทีมงานที่จัดกิจกรรมครั้งนี้ขึ้น ขอบคุณที่เลือกให้ผมได้มาเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมครั้งนี้ ทำให้ได้สัมผัสกับบรรยากาศเก่าๆ ของปัตตานี ได้ไปในที่ๆ ไม่เคยไปมาก่อนแม้จะเป็นคนปัตตานี ได้พบปะกับเพื่อนใหม่ๆ ที่มีความสนใจเหมือนกัน ตลอดจนทำให้ได้รู้ว่าการอนุรักษ์นั้นมีความหมายว่าอย่างไร ทั้งหมดทั้งปวงนี้ทำให้แม้ว่าจะฝนตก แต่ผมก็สามารถ “เดินอารมย์ดี” ได้อย่างเต็มอิ่ม

ก่อนจบบทความนี้ ผมต้องขออภัยผู้อ่านในหลายๆ จุด โดยเฉพาะเรื่อง “รูปถ่าย” ที่ผมพลาดไปหลายจุด ไม่ว่าจะเป็นรูป front view ของตัวบ้านและตึกต่างๆ (ถ่ายมาได้แต่ภายในและบรรยากาศในการเดินเท่านั้น) เอาไว้ครั้งหน้า จะแก้ตัวใหม่นะครับ สวัสดีครับ 🙂